De varkenscyclus opnieuw in de akkerbouw

Akkerbouwers werken met hoge kosten: pacht of rente en aflossing, brandstof, meststoffen, arbeid, gebouwen en machines. Al die kosten lopen door, terwijl de opbrengst van de aardappelen nu de teeltkosten niet eens lijkt te dekken. Waar boeren altijd gewend zijn te schipperen met marges, is er nu sprake van verliezen. Gelukkig is deels ook vroeg in het seizoen al verkocht of werden in de winter interessante contracten afgesloten. Dat verzacht de pijn van vandaag.

Toename kwetsbaarheid
Wat de situatie extra wrang maakt is dat de opbrengsten in veel regio’s ondanks (of dankzij?) het droge weer bovengemiddeld zijn. Het probleem zit kennelijk niet in het land of de teelt, maar in de markt. Zaken als overaanbod, een stokkende export en stevige inkoopmacht bij de industrie en handel drukken de prijs zó ver omlaag, dat het vandaag niet rendabel is.

In de afgelopen jaren werden bovengemiddelde prijzen gerealiseerd. Niks aan de hand, niet klagen zou je zeggen. Tegelijkertijd liep de kostprijs ook fors op. Op zich zou dat geen verrassing mogen zijn, want banken en accountants hebben hier eerder op gewezen. De winst van de afgelopen jaren is veelal besteed aan de ontwikkeling van het bedrijven, dat hoort bij ondernemen. Het pittig investeren in moderne machines, duurzaamheid en grond zorgen voor een verhoogde kostprijs en daardoor de toename van de kwetsbaarheid.

Varkenscyclus
De vraag is: hoe verder? Structurele betere afspraken over prijsvorming, betere contracten en meer markttransparantie zijn van belang. Daarnaast zou de politiek moeten erkennen dat voedselzekerheid niet vanzelfsprekend is en daar actie op ondernemen. Maar, zo ver is het nog lang niet. Aan ideeën voor oplossingen ontbreekt het niet, nu de uitvoering nog. Misschien moeten we – het opnieuw optreden van – de varkenscyclus in de akkerbouw accepteren? Het verschijnsel in de economieën dat overschotten en tekorten elkaar afwisselen met als gevolg ook lage en juist weer hoge prijzen.

Wat te doen dan? Kalm blijven, relativeren je niet gek laten maken. Een strategisch ondernemer kent als eerste zijn verwachte liquiditeit en schakelt, op tijd. Aansluitend een eerlijke analyse maken. Waar nodig geacht, niet twijfelen en aanpassingen doorvoeren.